Ο Παναθηναϊκός Αθλητικός Όμιλος (Π.Α.Ο.) είναι ελληνικός αθλητικός Σύλλογος. Η ονομασία του παραπέμπει στο αρχαίο έργο του Ισοκράτη Παναθηναϊκός, το οποίο παρουσίαζε την ανωτερότητα των Αθηναίων ως προς την εκπαίδευση, τη δημοκρατική φύση τους αλλά και τη στρατιωτική ισχύ τους, την οποία χρησιμοποιούσαν προς όφελος όλων των Ελλήνων.

O Παναθηναϊκός Αθλητικός Όμιλος ιδρύθηκε από τον Γιώργο Καλαφάτη το 1908, όταν αυτός και άλλοι 40 αθλητές έφυγαν από τον Πανελλήνιο Γυμναστικό Σύλλογο, επειδή ο τελευταίος κατήργησε το ποδοσφαιρικό του τμήμα θεωρώντας το ασύμβατο με το στίβο. Στις 3 Φεβρουαρίου 1908 διεξήχθη η πρώτη σύσκεψη των αθλητών και αποφασίστηκε η δημιουργία ενός αμιγώς ποδοσφαιρικού συλλόγου. Είναι ο δημοφιλέστερος ελληνικός Σύλλογος. Με ιστορική έδρα το γήπεδο «Απόστολος Νικολαΐδης» της Λεωφόρου Αλεξάνδρας στoυς Αμπελόκηπους, ο Παναθηναϊκός αποτελεί τον μοναδικό Σύλλογο που εδρεύει στον Δήμο Αθηναίων και ταυτόχρονα συμμετέχει στα περισσότερα πρωταθλήματα πρώτης κατηγορίας των ομαδικών αθλημάτων της χώρας. Ο Απόστολος Νικολαΐδης (Φιλιππούπολη, 19 Απριλίου 1896 - Αθήνα, 15 Οκτωβρίου 1980) ήταν διακεκριμένος αθλητής του ποδοσφαίρου, του στίβου, του μπάσκετ, του βόλεϊ και του τένις, όπως και διοικητικός παράγοντας. Ο «Πατριάρχης του Π.Α.Ο.» όπως αποκαλείται, είναι ο άνθρωπος χάρη στον οποίο ο Παναθηναϊκός έγινε πολυαθλητικός όμιλος και συνδέθηκε με τη λέξη «πρωτοπορία». Μεταξύ των ετών 1974 και 1979 τοποθετήθηκε στη θέση του πρόεδρου "επί τιμή", ούτως ή άλλως όμως διετέλεσε αντιπρόεδρος, γενικός γραμματέας, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου, γενικός αρχηγός και ο ουσιαστικός λήπτης αποφάσεων στον Παναθηναϊκό για περισσότερο από μία 40ετία.

Έμβλημα του Παναθηναϊκού είναι το τριφύλλι που φέρει συμβολισμούς από την αρχαιότητα και είναι διαδεδομένοι σε πολλούς λαούς ανά τον κόσμο. Συμβολίζει την ισορροπία ανάμεσα στο πνεύμα την ψυχή και το σώμα. Επίσης, συμβολίζει την καλοτυχία, τη γονιμότητα, την αναγέννηση και την αιώνια ζωή. To τριφύλλι του Π.Α.Ο. σχεδιάστηκε για πρώτη φορά το 1918 από τον Γεώργιο Χατζόπουλο, διευθυντή της Εθνικής Πινακοθήκης και μέλος του συλλόγου. Η προέλευση του τριφυλλιού ως εμβλήματος του συλλόγου δεν είναι απολύτως ξεκάθαρη. Υπεύθυνος της υιοθέτησής του ήταν ο Κωνσταντινουπολίτης, αθλητής Μιχάλης Παπάζογλου. Το τριφύλλι ήταν το έμβλημα που χρησιμοποιούσε όταν αγωνιζόταν στον προηγούμενό του σύλλογο, τη Χαλκηδόνα. Έτσι, όταν το 1911 ήρθε από το Βόσπορο στην Αθήνα και εντάχθηκε στον Παναθηναϊκό, πρότεινε αυτό να γίνει το επίσημο έμβλημα του Π.Α.Ο. Τα πρώτα χρώματα που χρησιμοποίησε η ποδοσφαιρική ομάδα το 1908 ήταν τα κόκκινο-λευκό. Το 1911, το πράσινο (της φύσης και της υγείας) και το λευκό (της ηθικής) καθιερώθηκαν ως χρώματα του συλλόγου, τα οποία και ακολουθούν όλα τα αθλητικά τμήματα έκτοτε. Τη δεκαετία του 1930, ο ποδοσφαιρικός Παναθηναϊκός ξεκίνησε να αγωνίζεται με τις χαρακτηριστικές (οριζόντιες αρχικά, κάθετες αργότερα) ρίγες, ένα μοτίβο που χρησιμοποιήθηκε και τις επόμενες δεκαετίες, είτε ως πρώτη ή ως δεύτερη επιλογή.

...και χιλιάδες φίλοι, μόλις δούν τριφύλλι

Ο πρώτος ύμνος του Παναθηναϊκού συνετέθη την περίοδο 1947-48 με τίτλο "Προχωρείτε προς τη Νίκη". Ο Πάνος Κόκκινος ήταν ο τραγουδιστής του πρώτου ύμνου. Συνθέτης ήταν ο Κώστας Κοφινιώτης. Ο Ύμνος του Παναθηναϊκού που καθιερώθηκε έως σήμερα, δημιουργήθηκε το 1958 με τον Λέανδρο Παπαθανασίου να είναι ο πρώτος τραγουδιστής του ύμνου. Γράφτηκε από το Γιώργο Οικονομίδη και μελοποιήθηκε από το Γιώργο Μουζάκη, μετά από ένα νικηφόρο αγώνα επί του Απόλλωνα. Μόλις βγήκαν από το γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, ο Γιώργος Οικονομίδης αυτοσχεδίασε την αρχή του ύμνου: «Σύλλογος μεγάλος...». Σ' ένα πακέτο τσιγάρα Κεράνης, αστραπιαίως, ο Μουζάκης σχεδίασε ένα πρόχειρο πεντάγραμμο, όπου δεν άργησε να αποτυπώσει την «Παναθηναϊκή» μουσική. Όταν πήγαν στο στούντιο το 1962, ο Γιάννης Βογιατζής έβαλε τη φωνή του. Το σφύριγμα που ακούγεται στην αρχή και στο τέλος, ο Μουζάκης το «άρπαξε» από τη μουσική της ταινίας "Η Γέφυρα του Ποταμού Κβάι".

Σύλλογος μεγάλος δεν υπάρχει άλλος
δεν υπάρχει άλλος πιο δυναμικός
και χιλιάδες φίλοι, μόλις δουν τριφύλλι,
ζήτω λένε ο Παναθηναϊκός.

Παναθηναϊκέ Παναθηναϊκέ
Παναθηναϊκέ μεγάλε και τρανέ.
Παναθηναϊκέ Παναθηναϊκέ
πρωταθλητή σ’ όλα τα σπορ παντοτινέ.

Σ’ έχουνε δοξάσει οι γνωστοί σου άσσοι
που λεβέντες είναι όλοι με καρδιά.
Χαίρεται η Ελλάδα που `χει τέτοια ομάδα,
που της νίκης έχει πάντα τα κλειδιά.

Παναθηναϊκέ Παναθηναϊκέ
Παναθηναϊκέ μεγάλε και τρανέ.
Παναθηναϊκέ Παναθηναϊκέ
πρωταθλητή σ’ όλα τα σπορ παντοτινέ.

ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ

Είναι ο μεγαλύτερος αθλητικός Σύλλογος τόσο στην Ελλάδα, όσο και σε διεθνή κλίμακα, με βάση τον αριθμό διαφορετικών αθλητικών τμημάτων που διατηρεί. Κατά τη διάρκεια της ιστορίας του ο Σύλλογος έχει δημιουργήσει ομάδες σε 32 διαφορετικά αθλήματα. Έχει καλλιεργήσει τα εξής τμήματα.

  1. Ποδόσφαιρο (ίδρυση 1908)
  2. Ξιφασκία (ίδρυση 1912)
  3. Στίβο (ίδρυση 1919)
  4. Βόλεϊ (ίδρυση 1919)
  5. Μπάσκετ (ίδρυση 1919)
  6. Πινγκ πονγκ (ίδρυση 1924)
  7. Ορειβασία
  8. Τέννις (ίδρυση 1926/επανασύσταση 1984)
  9. Ποδηλασία (ίδρυση 1928)
  10. Σκοποβολή (ίδρυση 1928)
  11. Χόκεϊ επι χόρτου (ίδρυση 1928/επανασύσταση 2014)
  12. Κολύμβηση (ίδρυση 1930)
  13. Πόλο (ίδρυση 1930)
  14. Χάντμπολ (ίδρυση 1930)
  15. Κωπηλασία (1932)
  16. Πυγμαχία (ίδρυση 1946)
  17. Καταδύσεις (ίδρυση 1947)
  18. Άρση Βαρών (ίδρυση 1959)
  19. Σκάκι (ίδρυση 1960)
  20. Γυμναστική (ίδρυση 1961)
  21. Θαλάσσιο Σκι (ίδρυση 1963)
  22. Πάλη (ίδρυση 1965)
  23. Μοντέρνο Πένταθλο (ίδρυση 1977)
  24. Τζούντο (ίδρυση 1978)
  25. Τοξοβολία (ίδρυση 1981)
  26. Ιστιοπλοΐα
  27. Ποδοαντισφαίριση (ίδρυση 1990)
  28. Συγχρονισμένη Κολύμβηση (ίδρυση 1992)
  29. Ράγκμπι (ίδρυση 2013)
  30. Μπέιζμπολ (ίδρυση 2014)
  31. Καράτε (ίδρυση 2014)
  32. Κικ Μπόξινγκ (ίδρυση 2015)

Το 2013 ο Ερασιτέχνης Παναθηναϊκός πέρασε στα χέρια των οπαδών του. Στις εκλογές που πραγματοποιήθηκαν και στις οποίες ψήφισαν 83 άτομα, παρουσιάστηκε ένα ενιαίο ψηφοδέλτιο σωτηρίας με την συμμετοχή πολλών μελών του Ενιαίου Φορέα Συνδέσμων της Θ.13. Η λύση του ενιαίου ψηφοδελτίου έμοιαζε μονόδρομος, καθώς σε διαφορετική περίπτωση ο Παναθηναϊκός θα οδηγούνταν στο Πρωτοδικείο.

O Παναθηναϊκός αγαπητοί συνάδελφοι είναι μια μεγάλη οικογένεια, πατριαρχική, της οποίας τα μέλη διέπονται υπό μίας ειδικής νοοτροπίας. Συνδέονται, αλληλοεκτιμώνται, κινούνται και δρουν υπό μιαν λίαν ιδιότροπον σκέψιν. Ημείς οι οποίοι εζήσαμεν και ηνδρώθημεν επί μίαν τεσσαρακονταετίαν μέσα εις αυτήν την περίεργον ατμόσφαιραν, αισθανόμεθα μιάν ενδόμυχον μεταξύ μας αγάπην, εκτίμησιν, υποχρέωσιν. Όλοι έχομεν την γνώμην και την ακράδαντον πεποίθησιν ότι ο Παναθηναϊκός είναι μία πραγματικά μεγάλη ιδέα, που αποτελεί ένα μέρος του βίου μας, που θα ζη πάντα. Τα μέλη, οι αθληταί, τα συμβούλια παρέρχονται και αντιπαρέρχονται. Ο Παναθηναϊκός, όμως, θα παραμένη επί γενεάς γενεών εις την Αιωνιότητα.

Μιχάλης Παπάζογλου, Γενική Συνέλευση του Παναθηναϊκού Α.Ο. το 1948